Post by Yitagesu Ambaye

የስኳር በሽታ ቅድመ መከላከያ መንገዶች (Prevention) ይህ ደረጃ በተለይ በደማቸው ውስጥ ያለው የስኳር መጠን ከመደበኛው ከፍ ብሎ ነገር ግን ገና የስኳር ታማሚ ደረጃ ላይ ላልደረሱ (Prediabetes) እና በቤተሰባቸው ውስጥ የስኳር በሽታ ታሪክ ላለባቸው ሰዎች እጅግ ወሳኝ ነው። • የአመጋገብ ዘይቤን ማስተካከል፦ - የተጣራ ስኳር፣ ጣፋጭ መጠጦች (ሶዳ፣ የታሸጉ ጁሶች) እና በፋብሪካ የተቀነባበሩ ካርቦሃይድሬቶችን (ነጭ ሩዝ፣ ነጭ ዳቦ) መቀነስ። - በፋይበር (Fiber) የበለፀጉ ምግቦችን (እንደ አትክልትና ፍራፍሬ፣ ሙሉ ጥራጥሬዎች፣ ገብስ፣ ኦትስ) ማዘውተር። ፋይበር ስኳር ወደ ደም በፍጥነት እንዳይገባ ይቆጣጠራል። • የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፦ በሳምንት ቢያንስ 5 ቀን፣ በቀን ለ30 ደቂቃ ያህል በፈጣን እርምጃ መጓዝ፣ መዋኘት ወይም ብስክሌት መንዳት። ይህ ህዋሳት ኢንሱሊንን በቀላሉ እንዲቀበሉ ያደርጋል። • የሰውነት ክብደትን ማስተካከል፦ ከመጠን ያለፈ ውፍረት በተለይም የቦርጭ ስብ የኢንሱሊን መቋቋምን (Insulin Resistance) ስለሚጨምር፣ ክብደትን በ7% እንኳ መቀነስ የስኳር በሽታ ተጋላጭነትን በከፍተኛ መጠን ይቀንሳል። • ውኃ ማዘውተር፦ ከጣፋጭ መጠጦች ይልቅ ውኃን ዋነኛ መጠጥ ማድረግ። • የደም ስኳርን በየጊዜው መመርመር፦ ዕድሜ እየጨመረ ሲሄድ (በተለይ ከ40 ዓመት በላይ) ወይም ተጋላጭነት ካለ በዓመት አንድ ጊዜ የደም ስኳር ምርመራ (በተለይ የHbA1c ምርመራ) ማድረግ። የ HbA1c ምርመራ ቀጥተኛ ትርጉም እና ምንነቱ እንደሚከተለው ይብራራል፦ 1. የቃሉ ቀጥተኛ ትርጉም (Abbreviation Meaning) • Hb (Hemoglobin): ሄሞግሎቢን ማለት ሲሆን፥ በደማችን ውስጥ ኦክስጅንን የሚያጓጉዝ የፕሮቲን ዓይነት ነው። • A (Adult): የአዋቂ ማለት ነው። (አዋቂዎች ላይ በብዛት የሚገኘውን የሄሞግሎቢን ዓይነት ለመለየት ነው)። • 1c: የስኳር ሞለኪውል መጥቶ የሚጣበቅበትን ልዩ የሄሞግሎቢን ክፍል (Subtype) የሚያሳይ ሳይንሳዊ ስያሜ ነው። በአንድ ላይ "ግላይኬትድ ሄሞግሎቢን" (Glycated Hemoglobin) ይባላል። ትርጉሙም "ስኳር የተጣበቀበት የደም ፕሮቲን" ማለት ነው። 2. የሕክምና ምርመራው ምንነት (What it Measures) የHbA1c ምርመራ ማለት ባለፉት 2 እና 3 ወራት ውስጥ በደማችን ውስጥ የነበረውን አማካይ የስኳር መጠን የሚያሳይ የደም ምርመራ ነው። በቀን ውስጥ የሚደረግ ተራ የስኳር ምርመራ (በጣት ተወግቶ የሚለካው) በዚያች ሰከንድ ያለውን ስኳር ብቻ ነው የሚያሳየው። የHbA1c ምርመራ ግን የረጅም ጊዜ አጠቃላይ ስዕሉን ያሳያል። 3. የምርመራው ውጤት ምን ያሳያል? (Interpretation) የምርመራው ውጤት የሚቀመጠው በፐርሰንት (%) ነው። ፐርሰንቱ በጨመረ ቁጥር በደም ውስጥ ያለው የስኳር ክምችት ከፍተኛ ነበር ማለት ነው። 1. የHbA1c ውጤት፦ ከ 5.7% በታች፡፡ ትርጉሙ (ደረጃው)፦ ጤነኛ/ኖርማል (የስኳር በሽታ የሌለበት) 2. የHbA1c ውጤት፦ ከ 5.7% እስከ 6.4%፡፡ ትርጉሙ (ደረጃው)፦ ቅድመ-ስኳር (Prediabetes) (ወደ ስኳር በሽታ የመቀየር አዝማሚያ ያለው) 3. የHbA1c ውጤት፦ 6.5% እና ከዚያ በላይ፡፡ ትርጉሙ (ደረጃው)፦ የስኳር በሽታ (Diabetes) መኖሩን ያረጋግጣል ማስታወሻ: የስኳር ህመም ያለባቸው ሰዎች ህክምናቸውን እየተከታተሉ ውጤታቸውን ከ 7.0% በታች ለማድረግ ይጥራሉ። በምሳሌ ለማስረዳት፦ ቀይ የደም ሴሎቻችን በሰውነታችን ውስጥ እስከ 3 ወር (120 ቀናት) ይኖራሉ። በደማችን ውስጥ ስኳር ሲበዛ፥ ስኳሩ በእነዚህ ሴሎች (ሄሞግሎቢን) ላይ ይጣበቃል። ምርመራው ልክ ባለፉት 3 ወራት በደማችን ውስጥ ምን ያህል ስኳር ተከማችቶ እንደነበር ወደ ኋላ ዞር ብሎ የሚያጠና "መዝገብ" ማለት ነው።