Post by Mohammadhossein Hashemi
CTO at Bardal Group | PhD Candidate in Control Engineering
علل شکست و پیروزی طرحهای دانشمحور صنعتی در ایران (بخش اول) I wrote this post in Persian because its audience is specifically the Iranian community. --- چرا اغلب محصولات دانشمحور در ایران از نظر اقتصادی موفق نمیشوند؟ با وجود تخصص فنی بالا، بازده مالی معمولاً کمرنگ است. بر اساس تجربهٔ مستقیم در صنایع نیروگاه، پایش شبکه برق و گاز، و چند حوزهٔ دیگر، به نکات تلخ ولی واقعی رسیدهام که در چند پست مرور خواهم کرد. نکتهٔ اول، شاید برایتان غافلگیرکننده باشد: عدم رعایت کپیرایت بینالمللی در ایران. این موضوع، آرامآرام اما جدی، برکت را از صنایع نرمافزاری و دانشمحور گرفته است. چند نفر از ما واقعاً برای نرمافزارهای تخصصی هزینه میکنیم؟ خیلی کم. چون ایران عضو معاهدهٔ کپیرایت نیست، بیشتر ما از نرمافزارها رایگان استفاده میکنیم. و این، زنجیرهای از آسیبها را شکل داده: ۱. تولیدکنندهٔ داخلی انگیزهٔ ساخت نرمافزار مشابه را از دست میدهد. ۲. مصرفکنندهٔ صنعتی به «مفتخواری» عادت میکند و تخصص فنی را جدی نمیگیرد. نتیجه؟ کارفرما تصور میکند در ایران همهچیز رایگان بهدست میآید. یک متخصص داخلی که کار را بسیار بهتر انجام میدهد، حقوقی بسیار کمتر از همتای خارجی میگیرد. حتی اگر برای یک کار مشابه از همتای خارجی دعوت شود و همان کار را همتا داخلی بهتر انجام دهد. ۳. انتظار چندمهارتی غیرمنطقی از یک نیرو. چون نرمافزارها رایگان در دسترس هستند، کارفرما تصور میکند هر کسی باید چندین مهارت همزمان داشته باشد—بدون اینکه بهای حتی یکی از آنها را بپردازد. از سوی دیگر، تازهکارها با وعدههای پوچ، این انتظار را بیشتر کرده و کیفیت نهایی را پایین میآورند. ۴. اصرار به کپیبرداری غیرمجاز از محصولات خارجی (سختافزاری و نرمافزاری). این کار نهتنها اعتبار تولیدکنندگان داخلی را در بازارهای جهانی خدشهدار میکند، بلکه همکاریهای تحقیق و توسعه با شرکتهای بینالمللی را نیز دشوار میسازد. اینجا نقطهٔ مقابل اسرائیل هستیم: آنها برای شخصیسازی اف‑۱۸ از آمریکا اجازه گرفتند و پیمان همکاری بستند—ما اما به کپیکردن اس‑۳۰۰ افتخار کردیم و حالا چین و روسیه نیز برای فروش تجهیزات پیشرفته به ما بیرغبتاند. از منظر رفتارشناسی اقتصادی، ریشهٔ بسیاری از این ناکارآمدیها، پیام پنهان «رایگان بودن» است که از دلِ نبود کپیرایت بیرون میآید. --- نظر شما چیست؟