Post by Konstantinos Liontos

Μορφολογικό παιχνίδι: Πώς σχηματίστηκαν οι λέξεις «ΑΕΚτζής» και «ΠΑΟΚτζής»; Οι λέξεις «ΑΕΚτζής» και «ΠΑΟΚτζής» αποτελούν ενδιαφέροντα παραδείγματα αυτού που στη μορφολογία ονομάζουμε πολλαπλές διεργασίες σχηματισμού λέξεων. Αρχικά, οι βάσεις των λέξεων είναι τα αρκτικόλεξα Α.Ε.Κ. (Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως) και Π.Α.Ο.Κ. (Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών). Τα αρκτικόλεξα αυτά παύουν να αντιμετωπίζονται ως απλές συντομογραφίες και λεξικοποιούνται, δηλαδή αποκτούν αυτόνομη θέση στο λεξιλόγιο των ομιλητών και προφέρονται ως κανονικές λέξεις. Στη συνέχεια, θεματοποιούνται: μετατρέπονται δηλαδή σε μορφολογικά θέματα που μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση για τη δημιουργία νέων λέξεων. Στο τελευταίο στάδιο προστίθεται το παραγωγικό επίθημα -τζής, ένα επίθημα τουρκικής προέλευσης που έχει ενσωματωθεί πλήρως στο μορφολογικό σύστημα της Νέας Ελληνικής. Το επίθημα αυτό χρησιμοποιείται συχνά για να δηλώσει άτομα που συνδέονται στενά με μια δραστηριότητα, μια ιδιότητα ή όπως στην προκειμένη περίπτωση μια ομάδα. Το επίθημα -τζής προέρχεται από το τουρκικό επίθημα -ci / -cı / -çi / -çu (ανάλογα με τη φωνηεντική αρμονία της τουρκικής), το οποίο χρησιμοποιείται για να δηλώσει: * επάγγελμα * ιδιότητα * ενασχόληση * έντονη σχέση με κάτι Παραδείγματα στα τουρκικά: kahveci = καφετζής (αυτός που ασχολείται με τον καφέ) gemici = ναυτικός balıkçı = ψαράς Το -τζής δεν θεωρείται πλέον «ξένο» επίθημα. Έχει ενσωματωθεί πλήρως στο μορφολογικό σύστημα της Νέας Ελληνικής και χρησιμοποιείται για τη δημιουργία νέων λέξεων ακόμα και πάνω σε ελληνικές ή αγγλικές βάσεις. Έτσι προκύπτουν οι λέξεις: • ΑΕΚ + -τζής → ΑΕΚτζής • ΠΑΟΚ + -τζής → ΠΑΟΚτζής Το ενδιαφέρον είναι ότι οι συγκεκριμένες λέξεις δεν δημιουργούνται με μία μόνο μορφολογική διαδικασία, αλλά μέσα από μια αλληλουχία διεργασιών: αρκτικόλεξο → λεξικοποίηση → θεματοποίηση → παραγωγή. Η καθημερινή γλώσσα, ακόμη και μέσα από το ποδοσφαιρικό λεξιλόγιο, μας προσφέρει εξαιρετικά παραδείγματα για το πώς λειτουργούν οι μηχανισμοί της μορφολογίας στην πράξη. #Linguistics #Morphology #GreekLanguage #Sociolinguistics #LanguageVariation #WordFormation