Post by Habtamu Gemechu

የሥልጣን ምንጭና የኢኮኖሚ ዘርፎች የኢኮኖሚ ዘርፎች ምደባ የቴክኒክ ቃላት ስብስብ ብቻ ሳይሆን የማኅበረሰቡን የሥልጣን ተዋረድና የሀብት ምንጭ የሚወስን ጥልቅ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ መዋቅር ነው። አንድ ማኅበረሰብ "ሀብትን እንዴት ያመነጫል?" የሚለው ጥያቄ "ስልጣን በማን እጅ ነው?" ከሚለው መሠረታዊ ጥያቄ ጋር በጥብቅ የተሳሰረ ነው። በታሪክ ሂደት እንደታየው በግብርና (Primary) ኢኮኖሚ ውስጥ የኃይል ሚዛኑ የሚያርፈው መሬትን በተቆጣጠሩ አካላት እጅ ነበር፤ በፊውዳል ሥርዓትም ይሁን በዘመናዊ መልክ የመሬት ባለቤትነት የማኅበረሰቡን የህልውና መሠረት የመቆጣጠር ያህል ይቆጠር ነበር። ይሁን እንጂ ዓለም ወደ ኢንዱስትሪ (Secondary) የዕድገት ምዕራፍ ስትሸጋገር የሥልጣን ማዕከሉ ከባለ መሬቱ ወደ ካፒታሊስቱ ማለትም ወደ ፋብሪካና ማሽን ባለቤቶች ዞሯል። እዚህ ጋር የኃይል መለኪያው ምርትን በብዛትና በጥራት የማምረት አቅም ላይ የተመሠረተ ሆነ። ዛሬ ደግሞ በምናየው የእውቀት ኢኮኖሚ ውስጥ ስልጣን ከቁሳዊ ሀብት ወጥቶ ወደ መረጃና ቴክኖሎጂ ባለቤቶች ተሸጋግሯል። በዚህ ዘመን ትልቁ ኃይል መሬት ወይም ግዙፍ ማሽነሪ ሳይሆን የሰውን ልጅ ምርጫና ፍላጎት የሚቀይሩት አልጎሪዝም እና ዳታ መሆናቸው የሥልጣን ተዋረዱን ረቂቅና ውስብስብ አድርጎታል። የኢኮኖሚው ምደባ አንድ ግለሰብ በማኅበረሰቡ ውስጥ ያለውን የመደራደር አቅም የሚወስንበት መንገድም አስገራሚ ነው። በአገልግሎት ኢኮኖሚ ውስጥ የሰው ኃይል ክህሎትና የፈጠራ ብቃት ዋጋ ስላለው፣ ሠራተኛው ከቀደሙት ዘመናት የተሻለ ድምፅ ሊኖረው ይችላል። ሆኖም በአውቶሜሽንና በሰው-ሠራሽ አስተውሎት የታጀበው የእውቀት ኢኮኖሚ የሰው ኃይል አስፈላጊነትን እየቀነሰ በመምጣቱ ሥልጣኑ በጥቂት የቴክኖሎጂ ልሂቃን (Technocrats) እጅ የመውደቅ ሥጋት ደቅኗል። ይህ ሽግግር ለብዙዎች በር የሚከፍት ወይስ ጥቂት ኃያላን ዲጂታል ነገሥታትን የሚፈጥር ነው የሚለው ነጥብ አሳሳቢ የውይይት አጀንዳ ነው። ከሀገራዊ ሉዓላዊነት አንጻር ሲታይም አንድ ሀገር በየትኛው የኢኮኖሚ ምድብ ውስጥ እንደምትገኝ መረዳቷ በዓለም አቀፍ መድረክ ያላትን የሥልጣን ድርሻ ይወስነዋል። ጥሬ ዕቃ ብቻ የምታመርት ሀገር ሁልጊዜም በኢንዱስትሪና በእውቀት ከበለጸጉት ሀገራት ተከታይና ጥገኛ የመሆን ዕጣ ይገጥማታል። ስለዚህ ወደ እውቀትና አገልግሎት ኢኮኖሚ ለመሸጋገር የሚደረግ ጥረት ተራ የቃላት ጨዋታ ሳይሆን የአስተሳሰብ ነፃነትንና የፖለቲካ ሉዓላዊነትን ለመቀዳጀት የሚደረግ የታሪክ ትግል ነው። እውነተኛ ነፃነት የሚጀምረው አእምሯዊ ፈጠራን ወደ ሀብት መቀየር ስንችል ነው። ዛዲግ አብርሃ የአፍሌክስ ፕሬዝደንት https://lnkd.in/dB6AdJyM